Elastiklik kuchi. Guk qonuni.


Mavzu: Elastiklik kuchi. Guk qonuni. Reja 1. Deformatsiya. 2 . Elastik va plastik deformatsiya. 3 . Elastiklik kuchi. 4 . Guk qonuni. 5 . Mavzuga oid masala yechish.
1. Deformatsiya . Jismlarga kuch bilan ta'sir etilsa, ular cho'zilishi, siqilishi, egilishi, siljishi yoki buralishi mumkin. Ba'zi jismlarda bunday xususiyat yaqqol kuzatiladi. Masalan, tashqi kuch ta'sirida rezina yoki prujina cho'ziladi, siqiladi va buraladi, yog'och yoki plastmassa egiladi. Tashqi kuch ta'sirida jismlarning shakli va hajmi o'zgarishi deformatsiya ( lotincha “o’zgarish”) deb ataladi.
DEFORMATSIYA TURLARI
Deformatsiyalanish elastik va plastik deformatsiyalanishga bo’linadi Tashqi kuch ta'siri to'xtaganda jismning o'zgargan shakli va hajmi avvalgi holatiga qaytsa, deformatsiya elastik bo'ladi. Masalan, cho'zilgan rezina yoki prujina tashqi ta'sir to'xtatilgandan keyin o'z holatiga qaytadi. Chizg'ichni biroz egib qo'yib yuborilsa, u yana to'g'rilanib qoladi. Bunday jismlar elastik jismlar deyiladi . Ta'sir etayotgan tashqi kuch to'xtaganda jismning shakli va hajmi tiklanmasa, bu plastik deformatsiya bo'ladi. Masalan, plastilin ezilsa yoki cho'zilsa. u avvalgi holatiga qaytmaydi. Bunday jismlar plastik jismlar deyiladi.