Uch komponentli sistemalarning holat diagrammalari
Uch komponentli sistemalarning holat diagrammalari Mundarija I. Kirish ………………………………………………………………………..3 II. Asosiy qism …………………………………………………………………7 1.1. Sistemalar …………………………………………………………………..10 1.2.Ikki komponentli sistemalarning holat diagrammalari……13 1.3. Uch komponentli sistemalarning holat diagrammalarini… .15 III. Xulosa ………………………………………………………………………... …....18 IV. Foydalani lgan adabiyotlar ………………………………………………….19
Kirish Fizik kimyo — kimyoviy hodisalarni tushuntirish va ularning qonunlarini fizikaning umumiy prinsiplari asosida aniqlab berish bilan shug ullanadigan fan sohasi. ʻ Kimyoviy termodinamika, kimyoviy kinetika, kataliz, sirt hodisalari, eritmalar, kvant kimyosi haqidagi ta limotlar, molekulalar, ionlar, radikallarning tuzilishi va ʼ xossalari to g risidagi ta limotlar Fizik kimyoning asosiy bo limlari hisoblanadi. ʻ ʻ ʼ ʻ Fizik kimyo deyarli mustaqil bo lim sifatida elektrokimyo, fotokimyo, ʻ kristallokimyo, radiatsion kimyo, fizik kimyoviy analiz kabi bo limlarni ham o z ichiga ʻ ʻ oladi. 1840 yilda G.I.Gess Fizik kimyoning asosiy krnunlaridan biri — kimyoviy o zgarishlarda issiklik yig indisining doimiyligini kashf kildi. ʻ ʻ 19-asr o rtalarida P Bertlo va daniyalik termokimyogar X.Tomsen reaksiya ʻ issiqliklari haqidagi tasavvurlari bilan Fizik kimyoga katta hissa qo shdilar ʻ Nemis olimi V. Ostvald 1887 yil Leypsig universitetida ilk bor Fizik kimyo kafedrasini tashkil qildi. Fizik kimyo 19-asr oxirlarida mustakil fan sifatida ajralib chikdi. Fizik kimyoning 19-asrning 2yarmi va 20-asr boshlarida rivojlanishining o ziga ʻ xos tomoni makroskopik, ya ni bevosita tekshirilayotgan sistema va jarayonlarni ʼ o rganishdan iborat bo ldi. Ideal gazlar holat tenglamasi uzilkesil aniklab berildi (B. ʻ ʻ Klapeyron, S.I.Mendeleyev). Termodinamika qrnunlari kimyoviy va fazalar muvozanatlariga tatbiq etildi (J.Gibbs, Ya.VantGoff, V.Nernst, A.Le Shatelye, N.S.Kurnakov, G.Tamman), makroskop ik kinetika asoslari (K.Guldberg , P.Vaage, N.I.Beketov, Ya.VantGoff) ishlab chiqildi, reaksiyaning aktivlanish energiyasi xakidagi tasavvur kiritildi (S. Arrenius). M.Faradey asos solgan kataliz haqidagi tasavvur yanada rivojlantirildi. Adsorbsiyaning asosiy krnunlari ta riflab berildi (J.Gibbs). ʼ Suyultirilgan eritmalarning termodinamik nazariyasi olg a surdi (F.Raul , ʻ ʼ Ya.VantGoff, S.P.Konovalov). Elektrolitik dissotsiatsiya nazariyasi yaratildi (S.Arrenius). Galvanik elementlar uchun elektrod potensiallari tushunchasi kiritildi (V. Nernst).
Fizik kimyoningshutaraqqiyot bosqichida qo lga kiritilgan tadqiqot natijalariʻ sanoatga tatbiq etildi (ammiak sintezi, tuz qazib olish, ba zi metallurgiya jarayonlari, ʼ haydash, rektifikatsiya va boshqalar). 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida tibbiyot fanlari sohasidagi yirik kashfiyotlar — rentgen nurlari, elektron, radioaktivlik hodisasining ochilishi, spektroskopiyaning rivojlanishi Fizik kimyoning yangi bosqichi uchun zamin bo ldi. ʻ Elektronlarning atom va molekulalarda harakatlanishi qonunlarining (kvant mexanika krnunlari) ochilishi kvant kimyosining paydo bo lishiga olib keldi, bu o z ʻ ʻ navbatida, kimyoviy bog lanish, valentlik, kimyoviy birikmalarning tuzilishini yangicha ʻ talkin qilib berishga imkoniyat tug dirdi. ʻ 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida tibbiyot fanlari sohasidagi yirik kashfiyotlar — rentgen nurlari, elektron, radioaktivlik hodisasining ochilishi, spektroskopiyaning rivojlanishi Fizik kimyoning yangi bosqichi uchun zamin bo ldi. ʻ Elektronlarning atom va molekulalarda harakatlanishi qonunlarining (kvant mexanika krnunlari) ochilishi kvant kimyosining paydo bo lishiga olib keldi, bu o z ʻ ʻ navbatida, kimyoviy bog lanish, valentlik, kimyoviy birikmalarning tuzilishini yangicha ʻ talqin qilib berishga imkoniyat tug dirdi. ʻ
Asosiy qism 1. Uch komponentli sistemalar diagrammalari Termodinamik sistema material borliqning haqiqiy yoki hayoliy chegara sirt bilan ajratilgan makroskopik qismidir. Termodinamika juda ko’p zarrachalardan iborat bo’lgan sistemalarni o’rganadi. Alohida molekulalar, atomlar yoki elementar zarrachalarga termodinamikani qo’llab bo’lmaydi. Agar sistemaning tashqi muxit bilan xech qanday o’zaro ta’sirlashishi bo’lmasa, bunday sistema izolyasiyalangan (tashqi muxitdan ajratilgan) deyiladi. Agar chegaradan modda almashinishi kuzatilsa, unda sistema ochiq bo’ladi, aks holda, ya’ni xech qanday modda chegara orqali o’tmasa yopiq sistema deyiladi. Izolyasiyalangan sistemadan farqli ravishda yopiq sistema tashqi muxit bilan issiqlik almashishi mumkin. Agar sistema barcha nuqtalarda bir jinsli bo’lsa gomogen deyiladi, aks holda fazalar haqida so’z yuritiladi. Bir necha fazalardan tuzilgan sistema geterogen deyiladi. Sistemaning boshqa qismlaridan sirt chegarasi bilan ajratilgan bir jinsli material qismlarning to’plami faza deyiladi. Sistemani tavsiflovchi fizikaviy va kimyoviy xossalarning to’plami sistemaning holatidir. Termodinamik sistema holatning termodinamik parametrlari (T , R , V, S , U, S va boshqalar) bilan tavsiflanadi. Termodinamikaning asosiy qonunlarini tushunish va talqin qilishni ta’minlaydigan umumiy belgilariga qarab termodinamik parametrlar sinflarga birlashtirilgan. Son qiymatlari jixatidan doimiy kimyoviy tarkibli sistemaning massasiga proporsional bo’lgan termodinamik parametrlar ekstensiv parametrlar deyiladi. Ekstensiv parametrlarga hajm, massa, elektr zaryadining miqdori, ichki energiya, entropiya va boshqalar misol bo’ladi. Son qiymatlari jixatidan sistemaning massasiga bog’liq bo’lmagan parametrlar intensiv parametrlar deyiladi. Intensiv parametrlarga bosim, temperatura, elektr zaryadining potensiali, solishtirma ekstensiv kattaliklar (moddaning birlik miqdori uchun olingan) hamda barcha umumlashgan kuchlar kiradi. Umumlashgan kuchlar va umumlashgan