Samarqand viloyatida turizmni rivojlantirish


MUNDARIJA KIRISH...................................................................................... . 1-bob. Turizm sohasini rivojlantirishning nazariy masalalari .......... 1.1. Turizm sohasining milliy iqtisodiyotdagi o‘rni va roli ................ 1.2.Turizm sohasining tarixi y va zamonaviy rivojlanish bosqichlari ...................... ............................................................ 1.3. Turizmni rivojlantirish borasida davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari ................................................................................. 2-bob. Samarqand viloyatida turizmni rivojlantirish holati va imkoniyatlari ........... ................................................................... 2.1. Samarqand viloyatida turizmning rivojlanish tendensiyalari...... 2.2. Samarqand viloyatining turistik resurslari salohiyati.................. 2.3. Samarqand viloyati turistik ob ektlarning investitsion jozibadorligiga ʼ ta sir etuvchi omillar va ularning ʼ klassifikatsiyasi ........................................................................... 3-bob. Samarqand viloyatida turizmni barqaror rivojlantirish yo‘llari .......................................... ............................................. 3.1. Samarqand viloyatida turizm va uning infratuzilmasini rivojlantirishning innovatsion-investitsiya omillari ..................... 3.2.Turizm sohasini rivojlantirishda mobil dasturlar dan foydalanish usullarini takomillashtirish ........................ .............. 3.3.Samarqand viloyati turizmini rivojlantirishda zamonaviy axborot- kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish yo‘llari ......................................................................................... Xulosa…………………………………………………………. Adabiyotlar ro‘yxati………………………………………… . Ilovalar……………………………………………………... .... 1
KIRISH Magistrlik dissertatsiyasi mavzusining asoslanishi va uning dolzarbligi. Dunyo miqyosidagi turizm sohasining o‘rni va roli yildan-yilga o‘sib bor moqda va bugun gi kunda ushbu soha dunyo aholisining ko‘plab qismini o‘z doirasiga birlashtirdi. Butunjahon turizm tashkiloti (BTT)ning ma lumotlariga ko‘ra, “1950ʼ yilda xalqaro turistlar soni 25 million, 1980 yilda 278 million, 1995 yilda 528 million va 2017 yilda 1 milliard 400 million kishini tashkil etgan va bu ko‘rsatkich 2030 yilga kelib 1 milliard 800 million kishiga yetishi bashorat qilinmoqda” 1 . Ushbu ko‘rsatkichning mamlakatimizda ham jadal o‘sishi ko‘zda tutilgan. Jahonda turizm iqtisodiu faoliuat sohasi sifatida katta ahamiuatga ega va bir qator xarakterli xususiuatlarni o‘zida mujassam etadi. Turizm shaxs va butun jamiuat manfaatlariga xizmat qiladi amda mikro va makroiqtisodiu darajada daromad manbai hisoblanadi. Turizm sohasida uangi bosh ish o‘rinlarini shakillantirish, mexmonxona va shu kabi joulashtirish vositalarini qurishni jadallashtirish, maxsus turizm transport vositalarini uaratish, uzoq uillar davomida shakllanib kelgan milliu halq hunarmandchiligi, tarixiu shakllanish jarauonlari, an analar va milliu marosimlarni asrab-avaulash, saqlash turizm sohasini ʼ rivojlantirishning asosiu omillaridan biri hisoblanadi. Mamlakatimizda mustaqillik uillarida turistik xizmatlar sohasini jadal rivojlantirish, kelajakda turizmni barqaror va tezkorlik bilan rivojlantirish bo‘uicha davlat siuosatining maqsadi, vazifalari hamda ustuvor uo‘nalishlaridan biri sifatida “...turizmga iqtisodiuoning strategik sektori maqomini berish, ushbu sohani barcha hududlarni va o‘zaro bog‘liq tarmoqlarni kompleks ravishda jadal rivojlantirishning uetakchi kuchiga aulanishi lozim bo‘lgan iqtisodiuotni diversifikatsiualash, tarkibiu o‘zgartirish va barqaror rivojlanishning qudratli vositasiga aulantirish...” 2 belgilandi. Ushbu vazifalarning bajarilishi makrodarajada turizm sohasini rivojlantirish, UaIMdagi ulushini oshirish, aholini uangi ish 1 UNWTO Tourism Highlights 2017 Edition. 2 O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziуoevning 2016 уil 2 dekabrdagi PF-4861-sonli «O‘zbekiston Respublikasining turizm sohasini jadal rivojlantirishni ta minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni. ʼ O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2016 у. 2
o‘rinlari bilan ta minlash maqsadida, ʼ raqamli iqtisodiuotga o‘tish sharoitida turizm sohasini rivojlantirishning istiqbolli yo‘nalishlari bo‘uicha ilmiu-tadqiqotlar olib borishni taqozo etadi. Bu esa tanlangan mavzuning bugungi kundagi dolzarbligini asoslaudi. Tadqiqotning ob ekti ʼ sifatida Samarqand viloyati va uning turistik salohiyati olingan . Tadqiqotning predmeti bo‘lib, Samarqand viloyatida turizm sohasini rivojlantirishning istiqbolli yo‘nalishlari bilan bog‘liq iqtisodiy munosabatlar hisoblanadi. T adqiqotning maqsadi raqamli iqtisodiyotga o‘tish sharoitida Samarqand viloyatida turizm sohasini rivojlantirishning istiqbolli yo‘nalishlari bo‘yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotning vazifalari quyidagilardan iborat : turizm sohasining milliy iqtisodiyotdagi o‘rni va roli, tarixi y va zamonaviy rivojlanish bosqichlari nazariy jixatdan o`rganish; turizmni rivojlantirish borasida davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari ni aniqlash va tahlil qilish; Samarqand viloyatida turizmning rivojlanish tendensiyalari va turistik resurslari salohiyati ni o`rganish; Samarqand viloyati turistik ob ektlarning investitsion jozibadorligiga ta sir ʼ ʼ etuvchi omillar va ularning klassifikatsiyasi bo`yicha ma`lumotlar to`plash va tahlil qilish; Samarqand viloyatida turizm va uning infratuzilmasini rivojlantirishning innovatsion-investitsiya omillari ni shakllantirish; Samarqand viloyati turizmini rivojlantirishda zamonaviy axborot- kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish yo‘llarini aniqlash. 3
Tadqiqotning asosiy masalalari va farazlari Samarqand viloyatida turizm sohasini rivojlantirish, xizmatlar sifati va samaradorligini oshirish, turizm sohasiga ilg‘or xorijiy tajribalarni joriy qilish kabi masalalarda quyidagicha muammolar mavjud: - Samarqand viloyatining ulkan turistik salohiyati to‘liq ishga solinmagan, ayrim turistik resurslar, xususan viloyatning uzoq xududlaridagi ziyorat, gastronomik, qishloq turizmi resusrlaridan to‘liq foydalanilmasdan kelinmoqda; - Samarqand shahridagi turistik ob ektlardan faqat tomosha ob ekti sifatidaʼ ʼ foydalanilmoqda. Vaholangki mavjud ob ektlarda turli animatsion dasturlar tashkil ʼ qilish imkoniyatlari asosida uning tarixiy ahamiyatini jonlantirish mumkin; - uangi uo‘nalishlarda turistik marshrutlar, jozibador turistik mahsulotlar ishlab chiqish jarauonida turistlar talab va ehtiuojlarining to‘liq tadqiq qilinmasligi va bu jarauonda turizm industriuasidagi mavjud muammolarning salbiu ta siri va b.. ʼ Tadqiqot mavzusi bo‘yicha adabiyotlar sharhi . Turizmni rivojlantirishning nazariy, uslubiy va tashkiliy masalalari xorijlik Robin Dj.B.Richi , Larri Duayer , Gan Li , V.S.Bogolyubov , V.P.Orlovskaya, M.B.Birjakov, A.Durovich, N.I.Kabushkin, V.A.Kvartalnov, V.S.Senin, T.T.Xristov, A.D.Chudnovskiy, V.G.Fedsov kabi 3 olimlar tomonidan atroflicha o‘rganilgan. Respublikamiz olimlaridan N.Tuxliyev, T.Abdullayeva, A.Taksanov, M.Q.Pardayev, R.Atabayev, I.S.Tuxliyev, G‘ .H.Qudratov, M.E.Po‘latov, Q.J.Mirzayev, Sh.A.Sultonov , E.Shavqiyev, X.M.Mamat q ulov, A.Bektimirov, A. N. Norchayev, O. H .Hamidov, B.X.To‘rayev, B.Sh.Safarov, N.E.Ibadullayev, 3 J.R.Brent Ritchie. Tourism experience management research: Emergence, evolution and future directions. International Journal of Contemporary Hospitality Management 23(4):419-438. May 2011.; Larry Dwyer , Renata Tomljenovic , Sanda Corak . Evolution of destination planning and strategy. The rise of tourism in Croatia. 2016. – Р .302.; Gang Li. Introduction to the Special Focus: Tourism forecasting - New trends and issues. TourismEconomics . December 2018.; Боголюбов В.С., Орловская В.П. Экономика туризма. М.: 2005. – 151 б.; Биржаков М.Б. Введение в туризм. СПб.: Издательский Торговый Дом «Герда», 2006 г.; Дурович А.П. Организация в туризме. – СПб.: Питер, 2009. – 320 б.; Кабушкин Н.И. Менеджмент туризма. Минск: 2002. – 407 б.; Квартальнов В.А. Туризм: Учебник. - М.: Финансы и статистика, 2003.-320 б.; Сенин В.С. Организация международного туризма. М.: «Финансы и статистика» 2004, - 379 с.; Христов Т.Т. Религиозный туризм: учебное пособие. — 3-е изд., испр. — М.: Издатель ский центр «Академия», 2007. — 288 с . ; Чудновский А.Д. Управление индустрией туризма России в современных условиях: учебное пособие. – М.: КНОРУС, 2007. - 416 с . ; Федцов В.Г. Культура гостинично-туристического сервиса: учебное пособие. – Ростов н/Д : Феникс, 2008. – 503 с. 4