Dorivor o’simliklarning kasalliklari va zararkunandalari va ularga qarshi kurash chora tadbirlari.


Mavzu: Dorivor o’simliklarning kasalliklari va zararkunandalari va ularga qarshi kurash chora tadbirlari. MUNDARIJA I.KIRISH ………………………………………………………...………2 II.Asosiy qism……………………………………………………….……3 2.1 Kimyoviy himoya usuli………………………...…………… 4-9 2.2 Biologik himoya usuli…………………………….………… 10-11 2.3 Zararkunandalar va o'simliklar kasalliklariga qarshi kurash usullari .………………………………………………………………….. 12-22 2.4 Fitonsidlar yordamida o'simliklarni biologik himoya qilish ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… III.Xulosa………………………………………………….……….23 IV.Foydalanilgan adabiyotlar……………………………………24
KIRISH O zbekiston Respublikasida O simliklarni himoya qilishq. sohasidagi ʻ ʻ davlat boshqaruvi va nazorati O zbekiston Respublikasi Qishloq va suv ʻ xo jaligi vazirligi, Sog liqni saqlash vazirligining Davlat ʻ ʻ sanitariyaepidemiologiya xizmati, Tabiatni muhofaza qilish davlat qo mitasi va boshqalar davlat boshqaruvi organlari tomonidan amalga ʻ oshiriladi. O zbekiston Respublikasining "Qishloq xo jaligi ʻ ʻ o simliklarini zararkunandalar, kasalliklar va begona o tlardan himoya ʻ ʻ qilish to g risida" Qonuni (2000-yil 31 avgust) O simliklarni himoya ʻ ʻ ʻ qilishq.ni ta minlash, O simliklarni himoya qilishq. vositalarining inson ʼ ʻ sog ligiga, atrof muhitga zararli ta sirining oldini olish bilan bog liq ʻ ʼ ʻ munosabatlarni tartibga soladi.Hosilni samarali himoya qilishga zararkunanda va kasalliklarning rivojlanishi hamda ko payishi ʻ prognozini tuzish, zararkunandalar miqsori hamda kasalliklar o chog ini ʻ ʻ o z vaqtida aniqlash maqsadida ekin, ko chatlarni, shuningdek, begona ʻ ʻ o tlarni tekshiruvdan o tkazish, turli usul va vositalar qo llab ʻ ʻ ʻ o simliklarga ishlov berish kabi choratadbirlar sistemasini rejali ravishda ʻ qo llab erishiladi. Zararkunanda, kasalliklar va begona o tlarga qarshi ʻ ʻ bir qancha kurash usullari qo llanadi. O simliklarni agrotexnik himoya ʻ ʻ usuli tashkiliyxo jalik va ekinlar parvarishining texnik usullari, ʻ shuningdek, qishloq xo jaligi mahsulotlarini saqlash yo llari, ya ni ʻ ʻ ʼ zararkunandalarning ko payishi va to planishi, kasalliklarning ʻ ʻ rivojlanishiga qarshi kurash usullari (ekish muddati va usullari, tuproqqa ishlov berish, o g it solish normalari, begona o tlarga qarshi kurash, ʻ ʻ ʻ almashlab ekish, melioratsiya)ni o z ichiga oladi. Mexanik va fizik ʻ
himoya usullarita zararkunandaning qishloq xo jaligi o simliklari ichiga ʻ ʻ kirishiga qarshilik qiluvchi usullar (zararkunandani tutib olish, kuydirish, muzlatish, suv bostirish, elektr toki ta sirida yo q qilish va ʼ ʻ shu kabilar) kiradi. Zararkunandalarni jalb etib, so ngra nobud qilish ʻ uchun yorug lik tutqichlari, shuningdek, organik birikmalar — ʻ attraktantlardai foydalaniladi. 2.1Kimyoviy himoya usuli (o simliklar himoyasida) — o simlik ʻ ʻ zararkunandalari, kasalliklari va begona o tlarga qarshi kurashda ʻ kimyoviy moddalardan foydalanish. Jahon qishloq xo jaligida 1945- ʻ yildan keyin bir qator samarali preparatlar yaratilishi bilan keng qo llanila boshladi. Kimyoviy himoya usuliu.da faqatgina xo jalik ʻ ʻ hamda sanitariya-gigiyena jihatdan aprobatsiyadan o tgan va Davlat ʻ komissiyasi ruxsat etgan pestitsidlar qo llaniladi. Bu tadbirlarga rioya ʻ qilish qishloq xo jaligi mahsulotlarida pestitsidlarning butunlay ʻ qolmasligini yoki ular miqdorining yo l qo yilgan darajadan ortib ʻ ʻ ketmasligini ta minlaydi. O zbekistonda dehqonchilikning har bir ʼ ʻ tarmog i uchun kimyoviy vositalarni qo llash tadbirlari, ya ni har bir ʻ ʻ ʼ preparatning sarf me yori, ishlov berishni boshlash hamda tugatish ʼ muddatlari va takrorlash soni belgilangan. Kimyoviy himoya usuliu.da ko riladigan tadbirlar 2 xil bo ladi: oldini olish va zararkunandalarni ʻ ʻ yo q qilish. Oldini olish tadbirlari zararkunanda organizmlar ʻ o simliklarni shikastlamasdan oldin o tkaziladi (urug likni dorilash, ʻ ʻ ʻ kimyoviy preparatlarni ekish bilan birga yerga solish va boshqalar); bu maqsadda foydalaniladigan pestitsid o z ta sir kuchini qo llanilgandan ʻ ʼ ʻ
keyin ma lum muddat saqlab turishi kerak. 3ararkunandalarni yo q ʼ ʻ qilishga qaratilgan tadbirlar o simlikni shikastlay boshlagan ʻ zararkunandalarga qarshi amalga oshiriladi. Buning uchun ishlov berishni butun ekin maydonlari yoki daraxtzorlarda optimal muddatlarda o tkazish zarur. Kimyoviy himoya usuliu.dan to g ri foydalanish uchun ʻ ʻ ʻ zararkunandalar sonini muttasil hisobga olish amalga oshiriladi, shuningdek, zararkunanda va kasalliklarning rivojlanishi hamda ko payishi prognozi tuziladi, ularning zarar keltirish imkoniyati darajasi ʻ aniqlanadi, himoya tadbirlarining samaradorligi baholanadi. Zararkunandalar keng tarqalgan joylarda Kimyoviy himoya usuliu. tadbirlari ulardan boshqa samarali himoya choralari bo lmagandagina ʻ o tkaziladi. ʻ Pestitsidlardan uzoq vaqt va ilmiy asoslanmai turib foydalanish salbiy oqibatlarga olib kelishi — biotsenoz muvozanati buzilishi, atrof-muhit ifloslanishi, zararkunandalarda bir yoki bir guruh kimyoviy moddalarga nisbatan chidamlilik vujudga kelishi va natijada qarshi kurash samaradorligi keskin kamayishi mumkin (O zbekiston paxtachiligi ʻ tarixida butifosda foydalanish bo nga misol bo ladi). Dehqonchilikda ʻ ʻ foydali organizmlarga zarar keltirmay, fakat ba zi zararkunanda ʼ hasharotlargagina tanlab ta sir qiluvchi kimyoviy vositalar, ayniqsa, ʼ qadrlanadi. Kimyoviy himoya usuliu.da faqatgina zararkunandalarni zaharlaydigan moddalardan emas, balki hasharotlar xatti-harakatiga ta sir ko rsatuvchi preparatlar — attraktantlar, feromonlar, repellentlar, ʼ ʻ gormonal preparatlar va boshqa kimyoviy birikmalardan ham foydalaniladi. Kimyoviy moddalarning atrof-muhit uchun xavfeizligini ularni qo llash usuli va muddatlarini to g ri tanlash bilan ta minlash ʻ ʻ ʻ ʼ